شکل گیری هویت در نوجوان چگونه است؟

شکل گیری هویت در نوجوان به اعتقاد بسیاری از روانشناسان مهم‌ترین تکلیفی است که هر کسی در این دوره با آن مواجه می‌شود. نوجوانان در بازه سنی قرار دارند که می‌خواهند از کودکی فاصله گرفته و به سمت بزرگ‌سالی حرکت کنند. اولین شرط و راهکار برای رسیدن به این هدف این است که بتواند هویت ثابت و مشخصی را در خود شکل دهد. اما علاوه بر نوجوان، اطرافیان و به‌خصوص خانواده وی نیز در شکل‌گیری هویت نوجوان تأثیر دارد و به همین خاطر آن‌ها باید از اصول برقراری ارتباط با نوجوان و تربیت وی آگاهی داشته باشند. نرسیدن به هویتی ثابت در پایان نوجوانی می‌تواند مشکلات بسیاری را برای زندگی مستقل ایجاد کند، به همین خاطر توصیه می‌کنیم حتما از مشاوره نوجوان استفاده کنید و در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.

هویت چیست؟

به‌طورکلی هویت هر چیزی است که در پاسخ به سؤال (من کیستم؟) از آن نام می‌برید. به عبارتی تمامی ویژگی‌هایی که شما خود را با آن‌ها می‌شناسید هویت شما را تشکیل می‌دهند. به همین خاطر احتمالاً متوجه این موضوع شده‌اید که هویت ابعاد مختلفی دارد که ازجمله آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • هویت فردی یا تصوری که فرد راجع به خود، خصوصیات اخلاقی، باورها و حتی ویژگی‌های جسمانیش دارد.
  • هویت خانوادگی به جایگاهی گفته می‌شود که فرد در میان اعضای خانواده دارد و به مسئولیت‌ها و ارتباط وی با سایر اعضای خانواده مربوط است
  • هویت جنسیتی، باور فرد راجع به جنسیت خود و میزان رضایت از آن را هویت جنسیتی می‌نامند. برای آشنایی بیشتر با هویت جنسیتی کلیک کنید.
  • هویت اجتماعی، با توجه به جایگاه اجتماعی فرد، روابط اجتماعی و شغل فرد مشخص می‌شود.

هریک از ما خود را با مجموعه این ویژگی‌ها می‌شناسیم و تعریف می‌کنیم و نبود آن‌ها باعث می‌شود به‌نوعی احساس سردرگمی داشته باشیم یا نتوانیم در شرایط مختلف به‌درستی تصمیم بگیریم. به همین خاطر است که نوجوان برای رسیدن به بزرگ‌سالی می‌بایست در اولین مرحله، هویتی مشخص و ثابت برای خود تعریف کند و نسبت به آن پایبند باشد.

راه های شکل گیری هویت در نوجوانی

شکل‌گیری هویت در نوجوان به چه عواملی بستگی دارد یا به عبارتی چطور می‌توانیم به یک هویت مطلوب دست پیدا کنیم؟ برای رسیدن به پاسخ این سؤال هریک از ما با توجه به شرایط خانوادگی و اجتماعی که داریم ممکن است راه‌های مختلفی را امتحان کنیم اما بعضی از مهم‌ترین عوامل برای رسیدن به یک هویت ثابت عبارتند از:

1- خودشناسی

در اولین قدم برای رسیدن به یک هویت مطلوب می‌بایست زمانی را به‌دقت صرف خودشناسی کنید. سعی کنید ارزش‌ها و موضوعاتی که برایتان اهمیت دارد را پیدا کنید و همین‌طور علایق‌تان را مشخص کنید. هنگامی‌که بدانید در زندگی به دنبال چه ارزش‌ها و اهدافی حرکت می‌کنید، مسیر دست‌یابی به هویت را تا حد زیادی به جلو برده‌اید.

بیشتر بخوانید : ویژگی های نوجوان

2- جست‌وجو یا کنجکاوی

برای رسیدن به یک هویت مشخص شما باید بتوانید ارزش‌ها و رفتارهای مختلفی را امتحان کنید و نظرات بسیاری را بشنوید. به عبارتی هرچه دامنه اطلاعاتی که در آن‌ها به دنبال هویت خود می‌گردید وسیع‌تر باشد خواهید توانست هویت قوی‌تری را در خود شکل بدهید. به همین خاطر سعی کنید تا راجع به هر موضوعی نظرات آدم‌های مختلف را بشنوید و در صورت امکان تجربه کسب کنید تا بهتر بتوانید موضوعات مختلف را قضاوت کرده و راجع به آن‌ها به دیدگاه مشخصی دست پیدا کنید.

3- محیط اجتماعی غنی

اگر جست‌وجو یکی از عوامل تأثیرگذار در دستیابی به هویت باشد، پس می‌توان گفت هرچقدر محیط اجتماعی اطراف‌تان غنی‌تر باشد، بهتر می‌توانید هویت خود را شکل دهید. محیط اجتماعی به این معناست که شما می‌توانید از افکار گوناگونی بهره‌مند شوید و این به رشد هویت کمک می‌کند.

اما محیط اجتماعی می‌تواند در دستیابی شما به یک هویت مشخص موانعی را نیز ایجاد کند. اگر محیط‌تان به‌گونه‌ای باشد که همه به یک شکل فکر می‌کنند و یا اجازه رفتار به گونه دیگری را ندارند، این موضوع می‌تواند مشکلاتی را برای شما ایجاد نماید. زیرا این به معنای آن است که شما هم نمی‌توانید جور دیگری فکر کنید یا ایده‌های دیگری را بشنوید. به همین خاطر بهتر است در چنین شرایطی با مطالعه، استفاده از فضای مجازی یا هر راه دیگری که به نظرتان می‌رسد برای آشنایی با باورهای دیگر تلاش کنید.

تأثیر خانواده در شکل گیری هویت نوجوان

اگرچه دستیابی به هویت موضوعی است که هریک از ما باید به‌تنهایی برای آن تلاش کنیم، بااین‌حال شرایط اجتماعی و به‌خصوص خانواده نیز در شکل‌گیری هویت هریک از ما تأثیر دارد. به همین خاطر است که روانشناسان معمولاً توصیه می‌کنند در دوران نوجوانی و به‌خصوص سنینی که فرزندتان در حال شکل‌دهی به هویت خود است، راجع به سبک‌های تربیتی مختلف و پیامد هر یک از آن‌ها با یک متخصص مشورت کنید.

سبک فرزند پروری مقتدرانه به معنای شیوه‌ای از تربیت فرزند است که محبت و صمیمیت با نوجوان در کنار اقتدار وجود دارد. به عبارتی والدین درعین‌حال که مرزها و قوانین مشخصی دارند، اما به فرزندشان اجازه می‌دهند خودش برای بسیاری از مسائل تصمیم بگیرد و همین‌طور دوستانه برای کمک به وی آماده هستند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته فرزندان این والدین با احتمال بیشتری به یک هویت مستقل دست پیدا می‌کنند. درعین‌حال والدینی که تنها روی اقتدار خود تمرکز می‌کنند باعث می‌شوند فرزندانشان به‌جای دست‌یابی به یک هویت ثابت تنها از خواسته آن‌ها پیروی کنند و فرزندان والدینی که تنها به صمیمیت با فرزندشان توجه می‌کنند نیز احتمالاً هیچ موفقیتی در دستیابی به هویت نخواهند داشت.

دشواری در شکل گیری هویت در نوجوان

شکل‌گیری هویت در هر کس دارای دو مرحله است؛ مرحله نخست که به آن بحران هویت گفته می‌شود به معنای شکل‌گیری سؤال (من کیستم؟) است و پس‌ازآن دختر/پسر به دنبال راهی برای پاسخ به این سؤال می‌گردد. مرحله دوم دستیابی به هویت زمانی است که نوجوان برای این سؤال پاسخ‌هایی پیدا کرده باشد.

در هر یک از این دو مرحله ممکن است مشکلاتی برای او پیش بیاید. برای مثال ممکن است بعضی‌ها به‌طورکلی با این سؤال مواجه نشوند و یا علی‌رغم مواجه‌شدن نتوانند جوابی برای آن پیدا کنند. این موضوع باعث شکل‌گیری هویت ناکارآمد می‌شود که می‌تواند مشکلات بسیاری را در زندگی وی ایجاد کند که ازجمله آن‌ها می‌توان به بحران پوچی و احساس بی‌هویتی و به دنبال آن‌ها افسردگی اشاره کرد.

اهمیت مشاوره

دستیابی هویت، اصلی‌ترین تکلیف دوره نوجوانی و یکی از مهم‌ترین وظایفی است که هر یک از ما در طول زندگی بر عهده داریم. به همین خاطر نباید ساده از کنار آن بگذریم. رسیدن به هویت نیاز دارد تا نوجوان با مهارت‌های مختلفی ازجمله اصول تصمیم‌گیری یا تفکر راجع به مسائل مختلف آشنا باشد و همین‌طور والدین نیز راه‌های برخورد با فرزندان و کمک کردن به آن‌ها را بدانند. اما علاوه بر این‌ها قرار گرفتن در مرحله بحران هویت مشکلات دیگری را برای فرد به دنبال دارد؛ برای مثال فشار روانی که در این دوره نوجوان تحمل می‌کند بسیار زیاد است و این می‌تواند او را در برابر بسیاری از بیماری‌های روحی ازجمله اضطراب آسیب‌پذیر کند.

گاهی اوقات نوجوانان در جست‌وجوی هویت به دنبال رفتارهای اشتباهی مثل رابطه با جنس مخالف یا استفاده از مواد مخدر می‌روند و به همین خاطر مهارت دیگری که آن‌ها می‌بایست به‌خوبی آموزش ببینند این است که چطور منطقی تصمیم‌گیری کنند و در شرایط لازم با درخواست‌های دیگران مخالفت کنند. کمک گرفتن از مشاور در سنین نوجوانی می‌تواند بسیاری از این بحران‌ها را حل کند و به شما و فرزندتان برای عبور موفقیت‌آمیز از این مرحله کمک کند. به همین خاطر بهتر است مشاوره با متخصصین روانشناسی نوجوان را در این دوره سنی جدی بگیرید.

برای دریافت مشاوره در زمینه نوجوانان می توانید در هر زمان از روز برای مشاوره تلفنی با برترین متخصصان در مرکز مشاوره روانشناسی ذهن نو از طریق شماره 02166419012 تماس بگیرید.

 

 

سؤالات متداول

مهم‌ترین عوامل در شکل‌گیری هویت چیست؟

خودشناسی، جست‌وجو و کنجکاوی و همین‌طور محیط اجتماعی غنی ازجمله مسائلی هستند که در شکل‌گیری هویت تأثیر دارند.

اگر هویت در نوجوانی شکل نگیرد چه می‌شود؟

شما در دوره‌های دیگر زندگی اگرچه با صرف وقت و انرژی بیشتر اما بازهم می‌توانید به هویت دست پیدا کنید. بااین‌حال عدم دستیابی به هویت ثابت باعث می‌شود در مراحل مهم زندگی برای تصمیم‌گیری دچار مشکل شوید و همین‌طور احتمال بروز بیماری‌های روانی به‌خصوص افسردگی در این افراد بالاتر است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
دریافت مشاوره