روانشناسی سالمندی چه کمکی می کند؟

روانشناسی دوران سالمندی از این جهت حائز اهمیت است که در سنین بالا به دلیل استرس بیشتر، احتمال ابتلا به بیماری‌های روانی بیش از سنین دیگر است. آگاهی از مسائل روانشناختی و پرداختن به آن‌ها سبب می‌شود که نیازهای روانی سالمندان به موقع شناسایی شده و رفع گردد؛ چراکه اگر به مشکلات روانی سالمندان رسیدگی نشود، تاثیر منفی را بر روی جسم آن‌ها نیز می‌گذارد. برنامه ریزی کردن به طور آگاهانه و صحیح متناسب با شرایط سالمند، سبب می‌شود که افراد سالخورده در سنین بالا بتوانند شرایط خود را بپذیرند و با سازگار شدن با محیط و شرایط جسمی خود، به زندگی‌شان ادامه دهند. برای آشنایی بیشتر با دوران سالمندی کلیک کنید.

سالمندان چه کسانی هستند؟

به طور کلی نمی‌توان سن دقیقی را برای دوران سالمندی تعریف کرد، به همین دلیل نظرات مختلفی در این زمینه وجود دارد. تحولات و نزدیک شدن به دوران پیری به صورت تدریجی اتفاق می‌افتد و ممکن است هر فرد پیرامون خود و دیگران نظرات متفاوتی از دوران سالمندی داشته باشد.

بسیاری از افراد رسیدن به دوران پیری را با مشکلات بسیار همچون بیماری‌های جسمی و روحی تصور می‌کنند؛ در حالی که اینطور نیست و واقعا افرادی هستند که حتی در آخرین ماه‌های عمر خود نیز توانایی‌های قابل ذکری دارند و به هیچ عنوان نمی‌خواهند از اجتماع و عرصه زندگی دور بمانند. بنابراین سن مشخصی برای شروع دوران سالمندی تعریف نشده است اما بسیاری پس از 65 سالگی را شروع این دوران می‌دانند.

چرا آگاهی از روانشناسی دوران سالمندان اهمیت دارد؟

در دوران سالمندی احتمال و ریسک ابتلا به بیماری‌های روحی و روانی بیش از هر زمان و سنین دیگر می‌باشد. دلیل این موضوع نیز این است که سالمندان متناسب با شرایط زندگی دارند، ممکن است عوامل استرس‌زای بیشتری را نیز تجربه کنند.

برخی از فشارهای روانی که می‌توانند سالمندان را در شرایط روحی و روانی سختی قرار دهند، شامل مواردی همچون ناتوانی، مرگ نزدیکان، دردهای مزمن، کاهش توانایی حرکت، کاهش درآمد به دلیل بازنشستگی و … می‌باشد.

از موضوعات حائز اهمیت در دوران سالمندی، بهداشت روانی است، چراکه سلامت روانی تاثیر مستقیمی بر روی سلامت جسمی سالمندان دارد.

روانشناسی دوران سالمندی | نیازهای سالمندان

سالمندان نیاز دارند که احساس امنیت داشته باشند و وقت خود را با کسانی بگذرانند که به آن‌ها معنای زندگی ببخشند. سالمندانی که به احساسات آن‌ها به اندازه کافی توجه و رسیدگی نمی‌شود، دارای علائم زیر هستند:

  • اشتها خوبی برای غذاخوردن ندارند.
  • دچار اختلال در خوابیدن هستند، به طوری که دیر به خوب می‌روند و یا در طول شب بارها بیدار می‌شوند.
  • نمی‌توانند بر روی موضوعات مختلف تمرکز کنند.

1.نیاز عاطفی و هیجانی

از بخش‌های جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان‌ها به خصوص در دوران سالمندی، نیاز عاطفی و هیجانی است. هر چه سن افراد بیشتر می‌شود، نیاز آن‌ها به برقراری رابطه عاطفی نیز بیشتر از گذشته می‌گردد.

در گذشته سبک زندگی‌ها به گونه‌ای بود که سالمندان نقش موثرتری را در محیط‌های اجتماعی ایفا می‌کردند و از سوی اطرافیان نیز تایید بیشتری را دریافت می‌نمودند. اما امروزه سالمندان بیشتر زمان‌ها تنها هستند و حتی با برخورداری از وضعیت مالی مناسب نیز نیازمند توجه عاطفی دیگران می‌باشند.

2. روانشناسی دوران سالمندی | نیاز به تفریح و سرگرمی

سالمندان نیز همانند دیگر انسان‌ها متناسب با شرایط سنی و جسمانی خود نیاز دارند زمان‌هایی را به تفریح و سرگرمی اختصاص دهند تا بتوانند اوقات خود را به صورت پربار و مفید بگذرانند.

بنابراین بهتر است متناسب با توانمندی‌های ذهنی، سطح خلق و روحیه سالمندان، تفریحات مختلفی همچون مطالعه روزنامه و کتاب، رفتن به گشت و گذار و بودن در طبیعت، گوش دادن به موسیقی، معاشرت و گذراندن وقت با دوستان و همسالان، تماشای فیلم، شرکت در دورهمی‌ها و مهمانی‌های دوستانه و خانوادگی برای‌شان در نظر گرفته شود.

3.نیاز به حضور در جمع‌های اجتماعی

سالمندانی که در اکثر زمان‌ها تنها هستند، بیش از دیگر سالمندان در معرض ابتلا به افسردگی قرار دارند. ابتلا به افسردگی میزان ابتلا به مشکلات جسمانی را نیز در میان سالمندان افزایش می‌دهد.

گاهی زندگی‌های امروزی سبب می‌شود که سالمندان ماه‌ها با فرزندان خود صحبت و معاشرتی نداشته باشند و روابط و گفت و گوی آن‌ها در ارتباط با مغازه‌دار و همسایه و سایرین خلاصه شود. بنابراین لازم و ضروری است که فرزندان به این نیاز سالمندان نیز توجه داشته باشند تا زمینه ابتلا به افسردگی ناشی از تنهایی در آن‌ها از بین برود.

از علائم ابتلا به افسردگی در سالمندان می‌توان به کاهش اشتها، اختلال خواب، از دست دادن انرژی، خستگی، اضطراب و تشویش دائمی، کند شدن در انجام فعالیت‌ و حرکت‌ها، سرزنش خود، تصمیم به خودکشی و … اشاره کرد. برای آشنایی با نشانه های افسردگی سالمندان کلیک کنید.

4. روانشناسی دوران سالمندی | نیاز به امنیت و آرامش

سالمندان نیز همانند دیگر انسان‌ها نیازمند امنیت روانی، فیزیکی و اجتماعی هستند. در واقع افراد در این سنین باید از این موضوع اطمینان داشته باشند که اگر مشکلی برای‌شان پیش بیاید، دیگران به کمکش می‌آیند.

فرزندان باید سعی کنند در کنار احترام به فضای شخصی سالمندان، مراقبت همه جانبه‌ای را از آن‌ها داشته باشند.

روانشناسی دوران سالمندی با توجه به محدودیت های این سن

رسیدن به سنین پیری با تحلیل رفتن قوای جسمانی و ذهنی افراد همراه است؛ به همین دلیل رسیدن به این سنین برای همه به موضوعی نگران کننده تبدیل شده است که امری طبیعی می‌باشد. اما برخی از سالمندان دچار مشکلاتی همچون فراموشی و یا زوال عقل می‌شوند که طبیعی نیست و برای جلوگیری از ابتلا به دیگر اختلالات روانشناختی بایستی که مورد بررسی قرار بگیرد. در ادامه سعی کرده‌ایم به شایع‌ترین مشکلات سالمندان بپردازیم. برای آشنایی با نحوه مقابله با مشکلات سالمندی کلیک کنید.

1.نیازهای جنسی سالمندان

تمایلات جنسی سالمندان به مرور و با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند که برای بهبود آن می‌توان از مکمل‌های تقویت قوای جنسی و یا قرص‌هایی همچون قرص وگادول، قرص تادالافیل، قرص واردنافیل و قرص سیلدنافیل یا همان ویاگرا استفاده کرد.

فعالیت غدد جنسی در آقایان تا آخر عمر ادامه دارد اما معمولا خانم‌ها در سن 50 سالگی یائسه می‌شوند. همین موضوع به دلیل از بین رفتن ترس از بارداری، سبب افزایش میل جنسی در زنان می‌گردد.

2.زوال عقل طبق روانشناسی دوران سالمندان

از دیگر مشکلات سالمندان، زوال عقل می‌باشد که البته موضوعی طبیعی برای بالا رفتن سن نیست. در بروز زوال عقل عوامل بسیاری بر روی حافظه، قدرت تفکر و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه توسط سالمند تاثیر می‌گذارد.

از مهم‌ترین عوامل استرس‌زا برای سالمندان که میزان ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد؛ فشارهای فیزیکی، احساسی، اقتصادی و … است.

3.اعتیاد در سالمندان

برخی از سالمندان در سنین بالای 65 سال دچار اعتیاد می‌شوند که کم‌تر مورد توجه قرار می‌گیرد و همین موضوع درمان آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اعتیاد در سالمندان می‌تواند به الکل، مواد مخدر و یا حتی اینترنت باشد اما به طور کلی اعتیاد در دوران سالمندی به دو صورت است:

  • اعتیاد قدیمی : اعتیادی که قبل از سن 65 سالگی ایجاد شده است.
  • اعتیاد جدید : اعتیادی که پس از سن 65 سالگی به وجود می‌آید.

از مهم‌ترین موضوعاتی که سبب روی آوردن سالمندان به مصرف الکل و موادمخدر می‌شود، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بازنشستگی و کاهش فعالیت و درآمد
  • داشتن اختلال خواب
  • مشکلات خانوادگی
  • از دست دادن یکی از اعضای خانواده
  • اجبار برای رفتن به خانه سالمندان
  • و …

بیشتر بخوانید : خانه سالمندان

با پیرتر شدن و تحلیل رفتن سلامت جسمی و روانی بدن، احتمال ابتلا به اعتیاد نیز در افراد بالاتر می‌رود. شناسایی اعتیاد در سالمندان به سختی انجام می‌شود اما دارای علائم و نشانه‌های زیر است:

  • مشکلات حافظه
  • تمایل به تنهایی
  • درد دائمی و مزمن
  • بهم خوردن عادات غذایی
  • تغییر الگوهای خواب
  • حساسیت بالا و ناراحتی و آزردگی
  • قرار گرفتن در معرض ابتلا به افسردگی
  • و …

در صورتی که علائم فوق را در سالمند خود مشاهده می‌کنید، بهتر است از مشاوره اعتیاد سالمندان برای بازگشت او به زندگی استفاده نمایید.

4. افت گردش خون در روانشناسی دوران سالمندان

گردش خون در افراد سالمند به خوبی دوران جوانی انجام نمی‌شود و همین موضوع سبب خونرسانی ضعیف به اندام‌های بدن می‌گردد. عدم دریافت خون کافی از سوی اندام‌ها منجر به کارکرد ضعیف قلب و دستگاه گردش خودن در سالمندان می‌شود.

5. تغییر عملکرد دستگاه گوارش

دستگاه گوارش سالمندان قدرت سابق را برای هضم غذاهای چرب و سخت ندارد. به همین دلیل لازم است به رژیم غذایی سالمندان توجه ویژه‌ای شود تا از ابتلا به سوء تغذیه در این سنین جلوگیری گردد.

6.سیستم عصبی در روانشناسی دوران سالمندی

با افزایش سن تعداد سلول‌های عصبی مغز نیز کاهش پیدا می‌کند؛ به طوری که با رسیدن به سنین پیری تعداد زیادی از سلول‌های عصبی مغز از بین می‌روند. این موضوع سبب می‌شود که مغز همانند سابق سرعت بالایی در عملکردهایش نداشته باشد.

البته این موضوع به این معنا نیست که همه آدم‌ها با رسیدن به سنین پیری دچار اختلالات و عوارض عصبی همچون آلزایمر می‌شوند اما با کاهش سلول‌های عصبی مغز، عملکردهای عالی مغز نیز از بین می‌رود. افراد سالمند در پی این موضوع توانایی حل مسئله، استدلال و قدرت حافظه خود را از دست می‌دهند و ممکن است در به یاد آوردن اسم‌ها، تاریخ‌ها و اسامی دچار مشکل شوند.

توصیه می‌شود افراد در سنین سالمندی با پرداختن به برخی بازی‌های فکری و یا فعالیت‌هایی همچون خواندن، نوشتن، شطرنج بازی کردن، محاسبات و … از کاهش سلول‌های عصبی خود جلوگیری کنند.

7. آلزایمر در روانشناسی دوران سالمندی

از دیگر موضوعات مورد بررسی در روانشناسی سالمندان، آلزایمر است. آلزایمر ممکن است بدون داشتن هیچ گونه پیش زمینه ارثی و یا عامل محیطی به وجود آید و علت‌های ناشناخته و پیچیده‌ای داشته باشد.

بروز اختلال آلزایمر با علائمی همچون کاهش شدید حافظه و از بین رفتن توانایی‌هایی شناختی همراه می‌باشد. افراد مبتلا به آلزایمر به مرور چهره‌ها و اشخاص نزدیک خود را از یاد می‌برند. زود رنجی و عصبانیت از دیگر ویژگی‌های مبتلایان به اختلال به آلزایمر است. از مهم‌ترین عواملی که سبب بروز آلزایمر در سنین سالمندی می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • داشتن پیش زمینه ارثی
  • ازدیاد مواد سمی
  • وجود عامل عفونی و ویروسی

8. تغییرات اجتماعی در روانشناسی سالمندی

معمولا اغلب افراد در سنین سالمندی دارای فرزندانی هستند که یا با آن‌ها زندگی می‌کنند و یا مستقل هستند. در برخی موارد ممکن است روابط سالمندان با فرزندانشان دچار چالش و یا تنش شود.

از مهم‌ترین موضوعاتی که سبب ایجاد مشکل میان سالمندان و فرزندان‌شان می‌شود؛ می‌توان به نیاز به استقلال فرزندان، وابستگی بیش از اندازه سالمندان، مسائل اعتقادی و مذهبی و … اشاره کرد.

9.سازگاری با تغییرات

تغییرات به وجود آمده در زندگی سالمندان دارای تاثیرات عمیقی بر روی زندگی سالمند و بهداشت روانی او می‌باشد. افراد در این سنین باید انعطاف پذیر بوده و توانایی سازگار شدن با تغییرات را داشته باشند.

10.سایر مشکلات در روانشناسی دوران سالمندان

  • اختلالات بینایی همچون نزدیک بینی، دور بینی و پیر چشمی
  • مشکلات شنیداری و افت شنوایی
  • ایحاد مشکلات حرکتی با شروع درد مفاصل ناشی از عدم تحرک و خانه نشینی
  • تحلیل رفتن نیروی بدن به دلیل تغییرات فیزیولوژیکی بدن
  • اختلالات خواب
  • کاهش حافطه
  • کمبود درآمد به علت بازنشستگی و همینطور نداشتن شغل تمام وقت
  • تنهایی به دلیل مرگ همسر و یا ازدواج فرزندان
  • استقلال خواهی فرزندان و احساس عدم مفید بودن و نداشتن مسئولیت
  • کاهش انگیزه برای زندگی کردن به علت بالا رفتن سن و تفکر نزدیک شدن به مرگ
  • افزایش وابستگی به اطرافیان و فرزندان

برای دریافت مشاوره در زمینه روانشناسی دوران سالمندی می‌توانید در هر زمان از روز برای مشاوره تلفنی با برترین متخصصان در مرکز مشاوره روانشناسی ذهن نو از طریق شماره 02191002360 تماس بگیرید.

دکمه بازگشت به بالا
دریافت مشاوره