الکتروشوک درمانی

الکتروشوک درمانی از روش‌های درمانی خاص برای بهبود بیماران اعصاب و روان شدید می‌باشد. این روش گاهی برای درمان برخی بیماران بد حال که به اختلالات روانی شدید مبتلا هستند و یا برای ترک اعتیاد با توجه به یک مبنای علمی خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته استفاده از الکتروشوک درمانی در موارد معدود و در زمان‌هایی که بدن بیمار نسبت به روش‌های درمانی مقاوم شده نیز کاربرد دارد. در ادامه کاربرد و عوارض جانبی الکتروشوک درمانی را شرح داده‌ایم. برای آشنایی با سایر روش های روان درمانی کلیک کنید.

الکتروشوک درمانی چیست؟ 

الکتروشوک‌درمانی نوعی درمان روان‌پزشکی است که با عنوان درمان با تشنج برقی نیز شناخته می‌شود. این روش درمانی در زمینه رفع اختلالات روانی شدید کاربرد دارد و زمانی که بدن بیمار نسبت به دیگر روش‌های دارویی پاسخ مناسبی ندهد، به عنوان آخرین راه‌حل برای درمان او از این روش استفاده می‌گردد. 

بیشترین کاربرد الکتروشوک‌درمانی در زمینه‌های اختلالات افسردگی اساسی، افسردگی دو قطبی یا کاتاتونیا، اسکیزوفرنی، اعتیاد و در برخی موارد صرع می‌باشد. برای آشنایی با سایر روش های درمان اختلال دوقطبی کلیک کنید.

تاریخچه الکتروشوک درمانی

استفاده از کافور محلول در روغن به عنوان اولین روش تشنج درمانی در سال 1934 باعث بهبودی یک بیمار روان‌پریش گردید. در پی این موضوع دانشمندان سعی کردند با ایجاد یک جریان الکتریسیته امن بر روی مغز حیوانات کار کنند و در نهایت نیز موفق شدند در سال 1938 با استفاده از الکتروشوک‌درمانی یک بیمار مبتلا به روان‌پریشی و هذیان‌گویی را درمان کنند. 

البته از همان زمان تاکنون دانشمندان مختلف به دنبال کاهش مشکلات و عوارض جانبی الکتروشوک‌درمانی هستند؛ چراکه این روش در برخی از بیماران سبب به وجود آمدن مشکلات حافظه و … می‌شود. به همین دلیل الکتروشوک‌درمانی در موارد معدود و برای درمان برخی بیماران خاص به عنوان روش درمانی آخر مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

کاربرد الکترو شوک درمانی

در بسیاری از موارد ترجیح پزشکان و روانشناسان این است که برای درمان بیمار از روش‌های دارویی استفاده کنند. اما در برخی موارد معدود بدن بیمار یا نسبت به داروها مقاوم می‌شود و یا پاسخ مناسبی نمی‌دهد. به همین دلیل پزشک الکتروشوک‌درمانی را تجویز می‌کند. در ادامه قصد داریم به کاربردهای الکتروشوک درمانی بپردازیم.

1. اختلال افسردگی اساسی

در بیمارانی که دچار اختلال افسردگی اساسی هستند استفاده از روش الکتروشوک‌درمانی بسیار کارآمد می‌باشد؛ به طوری که تاکنون در 50 درصد از بیماران مقاوم در برابر درمان، سبب بهبودی گردیده است. 

معمولا زمانی که یک بیمار مبتلا به افسردگی اساسی در حالت اورژانسی قرار دارد و احتمال خودکشی در او زیاد می‌باشد، پزشک الکتروشوک درمانی را تجویز می‌کند.  برای آشنایی با روش های درمان و نشانه های اختلال افسردگی اساسی کلیک کنید.

2. کاتاتونیا

کاتاتونیا از اختلالات روانی حرکتی می‌باشد که با علائم بهت‌زدگی همراه است. معمولا علائم کاتاتونیا در کسانی که مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی هستند، دیده می‌شود.

معمولا پزشکان برای درمان بیماران مبتلا به کاتاتونیا از روش‌های درمانی دارویی استفاده می‌کنند و در صورتی که نتیجه رضایت بخش نباشد؛ از الکتروشوک‌درمانی برای درمان بیمار بهره می‌برند. 

3. اختلال دو قطبی

الکتروشوک‌درمانی در گذشته برای درمان اختلال دو قطبی بسیار مورد استفاده قرار می‌گرفت اما با گذشت زمان و مطالعه بر روی عوارض این روش بر روی بیمار، در حال حاضر فقط در موارد اورژانسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و آمار بهبودی بیماران با این روش بالا است. 

اختلال دو قطبی سبب می‌شود که بیمار مبتلا به این اختلال، دوره‌هایی از افسردگی را در کنار دوره‌هایی از سرخوشی بسیار شدید (مانیا) تجربه نماید. الکتروشوک درمانی در بهبود علائم هر دو مورد افسردگی شدید و مانیا موثر است.

4. اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی معمولا با علائم هذیان و توهم در بیمار ظاهر می‌گردد؛ زمانی که این علائم به کمک روش‌های دارویی کم نشود و یا از بین نرود، ترجیح پزشک استفاده از الکتروشوک‌درمانی است.  

5. درمان اعتیاد

به طور کلی ترک اعتیاد نیازمند سم زدایی جسمی و روانی است که الکتروشوک‌درمانی در این زمینه تاثیری ندارد. اما از این روش برای درمان اعتیاد استفاده می‌شود چراکه الکتروشوک درمانی باعث کم‌تر شدن پیامدهای عصبی ترک اعتیاد در بیمار می‌شود. در واقع این روش میزان وابستگی به مواد مخدر و یا ولع مصرف را در بیماران کاهش می‌دهد و علائم مصرف مواد مخدرهای صنعتی و روان‌گردان را بهبود می‌بخشد. 

6. سایر موارد

الکتروشوک‌درمانی علاوه بر زمینه‌های نامبرده در برخی دیگر از زمینه‌ها نیز کاربرد دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد : 

  • انواع روانپریشی‌ها
  • دلیریوم
  • اختلال وسواسی جبری
  • سندروم نورولپتیک
  • مشکلات هیپوفیز همچون کمکاری هیپوفیز
  • پارکینسون
  • تشنج‌های مقاوم به درمان

علاوه بر این در برخی موارد ممکن است زنان باردار و یا زنانی که در دوران شیردهی هستند، کوکان و یا سالمندان نتوانند از روش‌های درمانی با دارو استفاده کنند. در این حالت الکتروشوک‌درمانی می‌تواند گزینه مناسبی برای بهبود بیماری باشد.

فواید الکتروشوک

الکتروشوک‌درمانی در کنار برخی عوارض جانبی معدود، دارای فواید بسیاری است که در ادامه به آن پرداخته‌ایم.

  • برخی از افراد علاوه بر اختلالات اعصاب و روان دارای بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌باشند و نمی‌توانند داروهای شیمیایی مصرف کنند، بنابراین الکتروشوک‌درمانی گزینه مناسبی برای آن‌ها است. 
  • الکتروشوک درمانی در بیمارانی که روش درمانی با دارو در آن‌ها موفق نبوده است، کارآمد می‌باشد. 
  • این روش درمانی یک درمان سرپایی است و با هزینه و مراقب کم‌تری انجام می‌شود. 
  • الکتروشوک‌درمانی در مدت زمان کوتاه‌تری باعث بهبودی بیمار می‌گردد. 
  • و …

عوارض جانبی الکتروشوک درمانی

به طور کلی الکتروشوک‌درمانی یک روش درمانی امن محسوب می‌شود. نظر متخصصان این است که این روش خطری را برای بیمار ایجاد نمی‌کند و هیچ‌گونه آسیب‌های مغزی را به دنبال ندارد. با این حال الکتروشوک درمانی نیز همانند دیگر روش‌ها ممکن است برخی عوارض جانبی را به دنبال داشته باشد. 

  • ممکن است بیمار پس از الکتروشوک درمانی از چند دقیقه تا چند ساعت احساس گیچی و سردرگمی داشته باشد؛ به طوری که نداند کجاست و چه اتفاقی برای او افتاده است که معمولا پس از مدت کوتاهی از بین می‌رود. 
  • بیمارانی که تحت الکتروشوک درمانی قرار می‌گیرند، معمولا چند هفته تا چند ماه قبل از الکتروشوک درمانی را به یاد نمی‌آورند. البته این روش درمانی تاثیری در حافظه بلند مدت بیماران ندارد. 
  • در روزهای ابتدایی پس از الکتروشوک درمانی ممکن است بیمار برخی علائم جسمانی شامل تهوع، سردرد، درد عضلانی و … را تجربه کند که با دریافت داروی مناسب قابل کنترل هستند. 

تداخلات پزشکی الکتروشوک درمانی

الکتروشوک درمانی یک روش درمانی است که می‌تواند تداخلات پزشکی داشته باشد. این روش درمانی ممکن است سبب افزایش ضربان قلب در بیماران گردد؛ به همین دلیل معمولا در افرادی که دچار مشکلات قلبی هستند انجام نمی‌شود. 

الکتروشوک‌درمانی سبب ایجاد تحریکات خاصی در مغز می‌گردد که همین موضوع می‌تواند حملات صرعی را تشدید کند. به همین دلیل این روش درمانی در بیماران مبتلا به صرع با احتیاط بیشتری انجام می‌شود.

مرگ و میر ناشی از الکتروشوک درمانی

مرگ و میر ناشی از الکتروشوک درمانی بسیار کم و نادر می‌باشد و ممکن است در برخی از بیماران با مشکلات قلبی اتفاق بیفتد. در واقع میزان مرگ و میر در این روش به اندازه احتمال مرگ در بیهوشی‌های عمومی است. 

روش اجرای الکتروشوک درمانی

پزشک معالج متناسب با نوع اختلال و وضعیت بیماری فرد، الکترودهایی را در قسمت‌های مختلف سر بیمار کار می‌گذارد. 

برای شروع درمان به روش الکتروشوک درمانی بیمار در وضعیت بیهوشی قرار می‌گیرد. در نهایت به کمک الکترودها یک جریان الکتریکی ضعیف در زمان‌های یک دهم ثانیه به یک دهم ثانیه وارد مغز بیمار می‌شود. در تمامی طول درمان وضعیت فشار خون، فعالیت الکتریکی سطح مغز و سطح اکسیژن خون بررسی و مانتیور می‌شود. 

معمولا تعداد جلسات الکتروشوک درمانی وابسته به وضعیت بیماری فرد است، ولی معمولا پزشکان از این روش به مدت دو هفته و سه روز در طول هفته استفاده می‌کنند. 

سخن آخر

از الکتروشوک درمانی به عنوان روش درمانی دوم در بیماران روانی استفاده می‌شود. استفاده از این روش نیازمند شرایط کنترل شده و نظارت بالایی است و معمولا ترجیح پزشکان این است که تا زمانی که روش دارویی پاسخگو است از الکتروشوک درمانی استفاده نکنند. 

شما عزیزان در صورتی که مبتلا به برخی از اختلالات روحی و روانی هستید، می‌توانید برای دربافت مشاوره روانشناسی در روش درمانی اول با مشاوران مرکز ذهن نو در ارتباط باشید. 

برای دریافت مشاوره در زمینه الکتروشوک درمانی می‌توانید در هر زمان از روز برای مشاوره تلفنی با برترین متخصصان در مرکز مشاوره روانشناسی ذهن نو از طریق شماره 02191002360 تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا روش الکتروشوک درمانی دارای عوارض جانبی خطرناکی است ؟

نظر متخصصان این است که الکتروشوک درمانی از روش‌های درمانی بی‌خطر و ایمن می‌باشد. استفاده از این روش در بیمارانی که مقاوم به درمان دارویی هستند، ضروری و کارآمد است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
دریافت مشاوره